Katowice 1935-39,
Miesięcznik [później dwutygodnik] poświęcony zagadnieniom współczesności
i Śląska
wyd. i red. Paweł
Musioł, później Wilhelm Szewczyk, następnie Izydor Plaszczek
Grądzielewski Stanisław, Lojalność
i tolerancja. W poszukiwaniu podstaw polskiej polityki narodowościowej,
Kuźnica 1936 nr 4, s. 1-3 – w art. mowa m.in. o konieczności polonizowania
kresów wsch. i powstrzymania rozbudowy stanu posiadania przez mniejszości, w
tym Ukraińców, kosztem Polaków. Autor apeluje, by nie dawać się omamić
„wiernopoddańczym, lojalnym deklaracjom Niemców czy Ukraińców z trybuny
sejmowej”
Nie kupować u Ukraińców,
Kuźnica 1937 nr 17, s. 5 - apel o bojkot placówek ukr. kooperatyw, także na
Śląsku. Miałaby to być odpowiedź na ukr. bojkot polskich placówek
gospodarczych
Pm., Słuchając wrażeń Jana Wiktora
z wycieczki po Bułgarii..., Kuźnica 1937 nr 5, s. 6 - krótka relacja z
odczytu o Bułgarii, na którym mowa była m.in. o uwielbieniu Bułgarów dla
polskiej lit. romantycznej. W zakończeniu apel o stworzenie pisma, które by
udostępniło Polakom wiedzę o „bliskich nam narodach słowiańskich”, w
tym Rusinach.
Przegląd czasopism. Pogrom
literatury ukraińskiejw USSR,
Kuźnica 1937 nr 13 s. 5 - notatka zawierająca streszczenie art. z BPU (nr
24), w którym omówiono broszurę Centralnego Komitetu Oświaty USSR,
zawierającą tytuły „posłane na indeks”
sz., Dwie polityki mniejszościowe,
Kuźnica 1937 nr 13 s. 4 – art. zawiera dwie tezy: nieetyczne byłoby łudzenie
się, że z Ukraińców można zrobić Polaków - trzeba pogodzić się z ich
obecnością w granicach państwa polskiego; nie zapominając o konieczności
utrzymania kulturowych polskich wpływów na słowiańskie mniejszości
narodowe w Polsce, trzeba prowadzić wobec nich odmienną politykę, niż
wobec Żydów (których należy po prostu zwalczać)
sz., Kronika słowiańska, Kuźnica
1938 nr 15 s. 5 - autor w pierwszej części art. popiera propozycję gen. Żeligowskiego,
dot. utworzenia Instytutu Słowianoznawstwa; proponuję intensyfikację badań
bohemistycznych. W 2. części art. przechodzi do stosunku Rosji Sowieckiej
wobec polskich Ukraińców - tu idzie za art. W. Bączkowskiego „Frontem do
historii” (BPU); mowa o zagrożeniu rusyfikacją Ukraińców, wynikającą z
błędnej polityki państwa polskiego wobec nich, a wzrost znaczenia Rosjan na
ziemiach wsch. to zagrożenie dla Polski. W art. wzmianka o znaczeniu „Słowa
o pułku Igora” dla Ukraińców
sz., Kronika słowiańska, Kuźnica
1938 nr 17 s 5 - za BPU uzupełnienie informacji o polskich przekładach „Słowa
o pułku...”; polemika z autorem BPU, Henrykiem Ułaszynem, który nazywa
„Słowo...” poematem „wschodu słowiańszczyzny”, a nie „ukraińskim”.
Szewczenko Taras, Kaukaz, tłum.
Wilhelm Szewczyk, Kuźnica 1937 nr 17, s. 3-4 – poemat plus krótka nota o
poemacie
Szewczenko Taras, Testament, tłum.
Wilhelm Szewczyk, Kuźnica (Katowice), 1937 nr 13, s. 4 - wiersz
Szewczyk Wilhelm, Rozważania
niesentymentalne (na marginesie art. kol. A. Targa „Ukraiński szowinizm”),
Kuźnica 1937 nr 18 s. 4 - polemika. Autor podkreśla zadawniony brak polityki
państwa wobec Ukraińców. Zgadza się, że stan polskości na kresach trzeba
umacniać, ale terror jako odpowiedź na terror i szowinizm polski w
odpowiedzi na szowinizm ukr. sprawę może tylko pogorszyć. Stwierdza, że
zgoda z Ukraińcami jest konieczna dla siły Polski, a wolne państwo ukraińskie
też jest koniecznością, „bowiem będzie najważniejszym atutem w
rozgrywce dwóch imperializmów: rosyjskiego i polskiego”.
Targ Alojzy, Dwie mniejszości
narodowe. II. Ukraińcy, Kuźnica 1935 nr 3, s. 3-6 - cz. I art. (nr 2) mówi
o Żydach. Autor używa nazwy „Ukraińcy”, chociaż podkreśla, że
historycznie uzasadniona jest nazwa „Rusini”. Kwestię ukraińską
rozpatruje pod kątem zagrożeń,jakie stanowi ona dla państwa polskiego:
Ukraińcy są doskonale zorganizowani (np spółdzielczość, znacznie lepiej
rozwinięta niż polska), przeżywają okres silnego wzrostu dążeń do
zdobycia własnego państwa. O rozwoju kulturalnym mniejszości ukr. nie mówi,
bo, jak stwierdza, prasa codzienna informuje o nim wyczerpująco. W
podsumowaniu wskazuje dwie możliwości: albo z terenów zamieszkanych przez
zwarte grupy Ukraińców Polska winna zrezygnować, albo musi poddać te
ziemie intensywnej polonizacji, również poprzez rozszerzenie sieci szkół i
kościołów pol.
Targ Alojzy, Problem niepodległej
Ukrainy, Kuźnica 1939 nr 6 s. 3 - art. odnosi się do proponowanej przez
środowisko „Polityki” koncepcji, że powstanie Naddniestrzańskiej
Ukrainy będzie korzystne dla państwa polskiego i że pozwoli to, przy
nadaniu pewnych praw „polskim” Ukraińcom”, utrzymać Galicję w
granicach Polski. Zdaniem autora jest to błędne rozumowanie, również ze
względu na poparcie Niemiec dla ukr. dążeń do stworzenia „wielkiej
Ukrainy”. Konkluzja: dopóki Polska nie umocni się na Ziemi czerwieńskiej
i w okolicy, nie powinna ukr. niepodległości popierać. Jeszcze raz o
konieczności prowadzenia akcji polonizacyjnej na tych ziemiach.
Targ Alojzy, Problem południowo-wschodni,
Kuźnica 1939 nr 1 s 1 - podstawowa teza art: ponieważ Polska jest słaba i
nie ma programu co do kwestii ukr., jest zainteresowana utrzymaniem status
quo, także w odniesieniu do Rosji. Konieczna jest ostrożność, bo bardzo
zainteresowani sprawą Rusi są Niemcy, a Ukraińcy łączą z tym pewne
nadzieje. Powstanie niepodległej Ukrainy nie musi być niczym złym, pod
warunkiem, że Polska nic na tym nie straci, zwłaszcza „ani piędzi
ziemi”
Targ Alojzy, Ukraiński szowinizm,
Kuźnica 1937 nr 17 s. 1 - o terrorze prowadzonym przez Ukraińców wobec
polskich działaczy oświatowych w Małopolsce Wsch., o zmuszaniu ich siłą
do wyjazdu i zastępowaniu ich Ukraińcami-nieukami. Apel o zaprzestanie
kompromisowej polityki narodowościowej i zintensyfikowanie polonizacji tych
terenów, bo w przeciwnym przypadku Polska je straci, do czego nie można dopuścić
Wśród książek,
Kuźnica 1938 nr 11 s 6 - notatka o ukazaniu się nakładem „Polityki” książki
„Problem polsko-ukraiński w ziemi Czerwieńskiej”; zapowiedź recenzji