Bibliografia   czasopism okresu międzywojennego, zajmujących się literaturą i kulturą ukraińską
 

Wołyń

tygodnik społeczny, polityczny i gospodarczy [Wołyńskie Towarzystwo Wydawnicze]; za Kom. red. Jan Leszczyński, Łuck 1933-1939.  

(g), „Jak pojmujemy kulturę na Wołyniu”, „Wołyń” 1938 nr 7, s. 2. Wzmianka o spotkaniu Zreszenia Byłych Wychowanków Liceum Krzemienieckiego, poświęconym dyskusji wokół artykułu Ksawerego Pruszyńskiego „Był to niegdyś kraj bogaty” („Wiadomości literackie 1938 nr 5).

(g), „O politykę konstruktywną na Rusi Czerwonej”, „Wołyń” 1938 nr 10, s. 2. Informacja o spotkaniu klubu dyskusyjnego w Warszawie na odczyt Stanisława Łosia, autora książki pod tym samym tytułem.

(G), Co się dzieje na Ukrainie sowieckiej, „Wołyń” 1938 nr 11, s. 2. Informacja na temat odczytu byłego konsula w Charkowie, Tadeusza Brzezińskiego w Instytucie Spraw Narodowościowcy, omawiającego stosunki społeczne panujące na Ukrainie.

(g), O Wołyniu w Warszawie. Wołyńska sztuka ludowa, „Wołyń” 1938 nr 12, s. 2. Obszerna nota o odczycie Jakuba Hoffmana „Konieczność badania sztuki ludowej na Wołyniu”, zorganizowanym przez grupę plastyków ukraińskich „Spokij” w lokalu „Prometeusza” w Warszawie.

(i), Przekład ksiąg liturgicznych na język ukraiński, „Wołyń” 1936 nr 7, s. 4. Informacja o posiedzeniu Komisji do przekładu ksiąg liturgicznych i jej akceptacji dla dokonanych przekładów liturgii Jana Złtoustego, pssałerza, panachidy,obrzedu chrztu i ślubu oraz akafistu na cześć Chystusa.

(j), Sukces chórów wołyńskich na „Dniach Krakowa”, „Wołyń” 1937 nr 26, s. 2. Notatka o występach chóru z Nowego Poczajowa oraz chóru z Koniuszek podczas Dni Krakowa na imprezie „Lud polski w muzyce, śpiewie i tańcu” w sali kina „Uciecha”. Obok pieśni i tańców polskich, chóry wykonywały również pieśni ukraińskie.

(z), Audycja radiowa w 75 rocznicę T.Szewczenki, „Wołyń” 1936 nr 13, s. 2. Wzmianka o audycji warszawskiego radio, składającej się z części recytacyjnej i wokalnej. „Część pierwszą wypełniło słowo wstępne J. Iwaszkiewicza oraz recytacje poetyckich przekładów z Szewczenki pióra K.Wierzyńskiego, J.Łobodowskiego, Cz. Jastrzębca-Kozłowksiego i J.Iwaszkiewicza. W części drugiej wystąpił znany w Warszawie Ukraiński Chór Narodowy im. Łysenki pod batutą S.Sołłohuba. Autor notatki wyraził nadzieję, że audycja stanie się precedensem i Polskie Radio w przyszłości będzie umieszczać w swym programie podobne audycje służące zbliżeniu polsko-ukraińskiemu, „w którym sztukom pięknym może przypaść w udziale niemała rola”.

„Hej, Wołyńce-Ukraińce!”, „Wołyń” 1938 nr 38, s. 4. Przytoczenie obszernych fragmentów artykułu J.Gamskiej-Łempickiej ze Lwowa opublikowanego na łamach Kuriera Literacko-Naukowego, dodatku do IKC (1938 nr 37), w którym autorka omawia twórczość poetów wołyńskich, skupionych w grupie „Znicz” i drukujących w literackim dodatku do „wołynia” oraz w miesięczniku „Znicz”. Autorka stwierdza, że ta neoromantyczna szkoła stworzyła już swe oblicze.

„Małopolska – Wołyń”, „Wołyń” 1939 nr 1, s. 3. Omówienie artykułu, zamieszczonego w tygodniku „Zespół”, poświęconego analizie różnic w stosunkach polsko-ukraińskich między Wołyniem a Galicją Wschodnią.

„Przemiany”. Rozmowa z Adolfem Bocheńskim, „Wołyń” 1939 nr 9, s. 3. Przedruk rozmowy z pisma „Przemiany”, poświęconej koncepcji polityki polskiej. Bocheński uznaje za przestarzałą koncepcję Dmowskiego i przedstawia program „Polityki”.

„Sprawa ukraińska” w świadomości młodzieży, „Wołyń” 1938 nr 48, s. 3. Streszczenie tez przedstawionych przez działaczy Związku Polskiej Młodzieży  Demokratycznej i Legionu Młodych na łamach tygodnika „Zespół” (1938 nr 28). Działacze opowiadają się za rozwiązaniem demokratycznym kwestii ukraińskiej i uznaniem prawa do niepodległości, dążeniem do wyrwania z jarzma ZSRR, a zarazem przeciwko uleganiu Ukraińców w Rzeczpospolitej jakimkolwiek obcym wpływom.

„Wołyń” Samczuka po polsku, „Wołyń” 1938 nr 30, s. 4. Informacja o ukazaniu się powieści Samczuka w przekładzie polskim Hollendra i z przedmową Ksawerego Pruszyńskiego, wraz z obszernym cytatem z tej przedmowy.

950-lecie chrztu Rusi, „Wołyń” 1938 nr 34, s. 2. Krótka wzmianka o obchodach chrztu Rusi w Zimnem i Włodzimierzu.

A.K [Aleksander Kowalewski]; a. r., Z Teatru Ukraińskiego. „Głupiec”. Komedia w 5  aktach L.Fulda; a.r., „Ostatni snop”, „Wesele pod latarniami”, „Kolendy ukraińskie”, „Wołyń” 1936 nr 5, s. 4. Krótkie recenzje przedstawień Wołyńskiego Teatru Ukraińśkiego w styczniu 1936 r.

A.K. [Aleksander kowalewski], Z Teatru Ukraińskiego. Sujeta. Komedia w 4-ch aktach Iwana Tobiłewycza, . Reżyseria – dyr.  M.Pewnyj; Piśni w łyciach. Operetka w 3-ch aktach Kropiwnićkiego. Reżyseria – dyr. M.Pewnyj. „Wołyń” 1936 nr 8, s. 4. Krótkie recenzje przedstawień teatralnych w lutym w Łucku na scenie „Ridnej Chaty”.

Akademia ku czci T. Szewczenki, „Wołyń” 1939 nr 9, s. 2. Notatka o akademii w sali kina miejskiego w Łucku, zroganizowanej ku czci T. Szewczenki. Referat wygłosił prof. E.Bogusławski, następnie pieśni do słów Szewczenki śpiewali artryści Wołyńskiego Teatru Ukraińskiego, M.Sahajdakowski i G. Żukiw. Wystąpił także chór A.Kolesniczenki.

Akademia w 12-tą rocznicę zgonu atamana Petlury, „Wołyń” 1938 nr 23, s. 2. Informacja o akademii, która odbyła się w Warszawie 29.05.1938. Na program złożyły  się recytacje, koncert chóru im. Łysenki pod dyr. Sołohuba oraz przemówienie Romana Smal-Stockiego.

Antonycz Bohdan Igor, Kołysanka, przeł. Jerzy Pleśniarowicz, „Wołyń” 1937 nr 52, s. 5 [wiersz].

Artykuł omawiający wystąpienie byłego wojewody lwowskiego w Klubie Społeczno-Politycznym w Warszawie 24.02.1938, a opublikowane na łamach „Wiadomości literackich” (1938 nr 13).

Bączkowski W.[łodzimierz], Aktualizacja sprawy ukraińskiej, „Wołyń” 1938 nr 46, s. 3. Przedruk artykułu Bączkowskiego z „Biuletynu Polsko-Ukraińskiego”, 1938 nr 42.

Bomba w Rotterdamie, „Wołyń” 1938 nr 24, s. 3. Artykuł komentujący przyczyny zamachu bombowego wywiadu radzieckiego na Jewhena Konowalca, za które uznana została zmiana jego koncepcji politycznej – skierowanie działalności na Ukrainę radziecką i rezygnacja z antypolskich zamachów terrorystycznych.

C., „Dermanki” w publicystyce, „Wołyń” 1938 nr 9, s. 4. Artykuł omawiający tekst pod tym samym tytułem, opublikowanym przez Marię Dąbrowską na łamach „Wiadomości literackich” (1938 nr 8), będącym ciągiem dalszym dyskusji wokół artykułu Ksawerego Pruszyńskiego.

C., Akademia ku czci Tarasa Szewczenki w Łucku, „Wołyń” 1937 nr 11, s. 2. Informacja o akademii zroganizowanej w Łucku w 76 rocznicę śmierci Szewczenki. W uroczystości udział wzięli wojewoda Józewski, przedstawiciele władz państwowych i samorządowych, polska inteligencja z Łucka. Referat wygłosił red. Kowalewski. W części artystycznej wystąpił chór pod dyr. Kolesniczenki, zespół bandurzystów H. Biłohubowej oraz studium teatralne Wołyńskiego Ukraińskiego Towarzystwa Teatralnego z fragmentem dramatu Szewczenki „Nazar Stodola”.

C., Ofensywa szowinizmu, „Wołyń” 1937 nr 9, s. 4. Artykuł omawiający walkę dwu ideologii – polskiego i ukraińskiego nacjonalizmu, wzajemnie wzmacniających się. Autor odwołuje się do publikacji prasy ukraińskiej, wystąpień i interpelacji poselskich.

Ceniony tygodnik „Prosto z mostu”, „Wołyń” 1938 nr 4, s. 6 [kronika literacka]. Wzmianka o artykule Frycza, współpracownika również „Myśli Narodowej”, w którym opowiada się on za niepodległością Ukrainy. Wedle komentatora Frycz oscyluje między Górskim a Giertychem; komentator kpi ze stwierdzenia Frycza, że „Prosto z mostu” należy do pism najżywiej omawiających kwestię ukraińską.

Cenne wykopaliska na Wołyniu, „Wołyń” 1937 nr nr 47, s. 1. Informacja o odkryciach archeologicznych: prehistorycznych osiedli w okolicach Łucka nad Styrem oraz 19 mogił w Walentowiczach koło Torczyna.

Ciechomski Stanisław, O plastyce ukraińskiej w Warszawie, „Wołyń” 1938 nr 4, s. 6. Artykuł omawiający wystawę plastyków ukraińskich związanych z Warszawą z ugrupowania „Spokij” (m.in. Petro Chołodny, Aleksy Szatkowski, Wacław Waśkowski). Autor podkreśla życzliwe przyjęcie prasy warszawskiej i chłodne – społeczności ukraińskiej. Omawia także program artystyczny grupy – na wskroś narodowy, a zarazem wchłaniający wpływy Zachodu.

Dad., Ucrainica w skrótach, „Wołyń” 1938 nr 52, s. 3. Omówienie kilku publikacji poświęconych kwestii ukraińskiej: W.Bączkowskiego, „Ukraińska sprawa puka do drzwi Rzeczpospolitej”, Kwasieborskiego („Przełom”), F.Czerwiskiego („Polityka”), St. Łosia („Polityka”), artykułu wstępnego „Czasu” (1938 nr 343) pt. Problem ukraiński.

Dobra i pożyteczna książka, „Wołyń” 1934 nr 44, s. 1. Artykuł poświęcony książce b. ministra spraw zagranicznych, Leona Wasilewskiego („Kwestia ukraińska jako zagadnienie międzynarodowe”), podkreślająca kompetencje autora i wagę poruszanych zagadnień.

Drogi kultury Zachodu nad Dniepr, „Wołyń” 1938 nr 4, s. 3. Artykuł o charakterze programowym, wskazujący rolę kultury polskiej dla współczesnej kultury ukraińskiej na przykładzie tłumaczenia „Pana Tadeusza”, dokonanego przez Maksyma Rylskiego.

Duch na stepie, „Wołyń” 15.01.1933 (nr 3), s. 1-2. Artykuł programowy, w którym rolę kultury polskiej na kresach anonimowy autor określa jako łącznik pomiędzy kulturami Wschodu i Zachodu. Publicysta powołuje się na dziedzictwo szkoły  ukraińskiej w polskim romantyzmie, uznaje też, że głosy prasy polskiej podnoszące kwestię ukraińską zazwyczaj niekompetentnie traktują ten problem.

Dunin-Borkowski o polityce państwowej na Rusi Czerwonej, „Wołyń” 1938 nr 12, s. 3-4.

dz., 75 rocznica śmierci Tarasa Szewczenki, „Wołyń” 1936 nr 13, s. 2. Krótki artykuł poświęcony akademii ku czci Szewczenki, która odbyła się w Teatrze Miejskim w Łucku 22.03.1936. W akademii, której program przygotował M.Pewnyj, dyrektor Ukraińskiego Teatru, wziął udział wojewoda wołyński, H.Józewski.

Fitzke Jan, Niezwykle ciekawe i cenne znalezisko pod Torczynem pow. Łuck, „Wołyń” 1936 nr 51-52, s. 12. Artykuł poświęcony znalezisku archeologicznemu – naczyniom epoki neolitycznej, tzw. kultury ceramiki sznurowej.

Hoffman Jakób, Coś niecoś o Roczniku Wołyńskim, „Wołyń” 1934 nr 2, s. 2-3; nr 3, s. 2-3. Informacja o wydaniu i zawartości „Rocznika Wołyńskiego” oraz echu w prasie polskiej, ukriańskiej i zagranicznej.

Hoffman Jakób, Sztuka ludowa na Wołyniu, „Wołyń” 1934 nr 37, s. 3. Artykuł poświęcony strojom ludowym, haftom i płótnom, ceramice i pisankom, ilustrowany zdjęciami eksponatów z wystawy w redakcji „Wołynia” oraz Muzeum Wołyńskiego (dział etnografii).

Hordyńskyj [Hordynski] Swiatosław, Słowo o wodzu, przeł. Józef Łobodowski, „Wołyń” 1938 nr 11, s. 6.

J. Ł. [Józef Łobodowski], Dokoła zagadnień Wołynia, „Wołyń” 1937 nr 45, s. 3. Artykuł polemizujący z tezami Bolesława Podhorskiego, „O uczciwość w polityce kresowej na Wołyniu” („Awangarda Państwa Narodowego”, październik-listopad 1937). Łobodowski dowodzi, że brak świadomości narodowej części prawosławnych mieszkańców Wołynia nie oznacza, że nie należą oni do żadnego narodu; dowodzi także szkodliwości prób polonizacji. Odrzuca także postulat Podhorskiego, by uniemożliwić zakup ziemi na kresach nie-Polakom. „Nie można nieść jedną ręką kultury,  a drugą represji, bo i represje nie odniosą skutku, i kultura również zostanie odrzucona”.

J.B.K., „Rachmanśkyj” i „Nawśkyj Wełykdeń”, „Wołyń” 1939 nr 16, s. 4. Artykuł, opisujący wielkanocne wierzenia, cytując obszernie artykuł Witolda Klingera na łamach świątecznego dodatku literacko-naukowego do IKC oraz opisując wołyńskie zwyczaje na niedzielę przewodnią – „nawśkyj” albo „mertwećkyj Wełykdeń”.

J.Ł. [Józef Łobodowski], Kompleksy polsko-ukraińskie, „Wołyń” 1937 nr 42, s. 4. Artykuł publicystyczny, przeciwstawiający się ideologii wynarodowienia, która, zdaniem autora, prowadzi do rusyfikacji prawosławnych mieszkańców Rzeczpospolitej. Autor odwołuje się do ukraińskiej publicystyki, stwierdzając, że nienawiść chłopska, oparta na podziale na „pana” i „chama” na Wołyniu ugruntowuje się. Łobodowski konkluduje: to „ciągła groźba nowej hajdamaczyzny, wykorzystywanej przez Moskwę dla celów nie mających nic wspólnego z dobrem Rzeczpospolitej [...] Warto by z ołówkiem w ręku przeprowadzić odpowiednie rozrachunki i obliczyć, co groźniejsze dla Państwa: największe nawet postępy ukrainizacji, czy rozpętanie najgorszych instynktów i rozszerzanie po całych kresach płomienia nienawiści, płomienia, przy którym swoją własną pieczeń, jak zwykle, upiecze rosyjski imperializm. To domaga się odpowiedzi i rozstrzygnięcia. To jest zagadnienie nie tylko dnia dzisiejszego, ale bieżącej doby historycznej, zagadnienie na wielką miarę i o olbrzymich perspektywach. I nie sądzę, by bieżące wypadki historyczne pozostawiały nam zbyt wiele czasu na jego rozstrzygnięcie.”

J.Ł. [Józef Łobodowski], O myśl historyczną, „Wołyń” 1937 nr 26, s. 3. Artykuł publicystyczny, wieszczący nieuchronny rozkład Związku Radzieckiego i zwracający na konieczność strategicznego myślenia o zagospodarowaniu przestrzeni, zamieszkałej przez ludy nie-rosyjskie.

J.Ł. [Józef Łobodowski], O przesunięciu granicy Zachodu, „Wołyń” 1937 nr 3, s. 3. Artykuł, w którym Łobodowski przedstawia najważniejsze zadania polskiej racji stanu, do których, jego zdaniem, należy posłannictwo na Wschodzie, rozumiane znacznie szerzej niż idea przedmurza. Przeciwstawia on Europie – Azję, twierdząc, że na przestrzeni dziejów Europa cofała się. Autor odwołuje się do stwierdzenia Wacława Lipińskiego o granicy między Wschodem a Zachodem, przechodzącej przez Ukrainę. Łobodowski precyzuje misję historyczną: wciągnięcie w orbitę zachodnioeuropejskiej, rzymskiej kultury narodu ukraińskiego.

J.Ł. [Józef Łobodowski], Wielkość czy upadek, „Wołyń” 1937 nr 44, s. 3-4. Omówienie książki Włodzimierza Bączkowskiego „Grunwald czy Pilawce”.

J.Ł., Aplikant  w roli statysty, „Wołyń” 1937 nr 50, s. 2. Artykuł omawiający odczyt mec. Starczewskiego, polemizującego z koncepcjami W. Bączkowskiego. Łobodowski uznaje wywody Starczewskiego za nieudolną historiozofię.

J.Ł., Licytanci na widowni, „Wołyń” 1937 nr 47, s. 3. Artykuł publicystyczny, obnażający próby wykorzystywania autorytetu Piłsudskiego przez jego dotychczasowych wrogów, w szczególności – w kwestii ukraińskiej.

J.Ł., O przesunięcie granicy Zachodu, „Wołyń” 1938 nr 3, s. 3. Artykuł omawiający książkę Artura Górskiego „Niepokój naszego czasu”, w którym Łobodowski popiera ideę Górskiego, by nad egoizmem narodowym wzięła górę idea współpracy. Autor widzi rolę kultury polskiej we wciągnięciu w orbitę zachodnioeuropejską narodu ukriańskiego.

J.Ł., O swobodę rozwoju kulturalnego, „Wołyń” 1938 nr 13, s. 3. Łobodowski uznaje normalizację stosunków polsko-ukraińskich przede wszystkim za zagadnienie kulturalne, potem zaś dopiero polityzne. Uznaje, że naród ukraiński, słabszy kulturalnie od polskiego, wykazuje wielkie siły witalne. Zadanie kultury polskiej na terenach mieszanych polega wg autora na pielęgnowaniu tradycji polskiej, z drugiej – „wyrzeczenia się aspiracji do narzucania Ukraińcom z góry pewnych form i treści kulturalnych”. Rola kultury polskiej będzie wypełniona, gdy „potrafimy dopomóc kulturze ukraińskiej do samookreślenia się w granicach zachodnioeuropejskich”, typologicznej przynależności kultury ukraińskiej do zachodnioeuropejskiej.

J.Ł., Pomniejszyciele narodu, „Wołyń” 1938 nr 16, s. 3. Artykuł publicystyczny, w którym Łobodowski polemizuje z endeckimi koncepcjami polityki wobec mniejszości ukraińskiej, w szczególności dążeniem do polonizacji.

J.Ł., Rozdroża kulturalne, „Wołyń” 1938 nr 2, s. 2. Artykuł historiozoficzny, przeciwstawiający formacje cywilizacyjne: euroazjatyckiego komunizmu i europejskich nacjonalizmów. Polska, zdaniem autora, znajduje się na rozdrożu, i przez swoje newralgiczne położenie może pokusić się o wypracowanie trzeciej drogi. To postawa, w której przejawi się atrakcyjność kulturowa. Łobodowski przywołuje koncepcję przedmurza, wkłada weń jednak treść inną. Wschodem jest dla niego imperializm moskiewski, którego przejawy widzi w emigracyjnej koncepcji euroazjatyzmu. Kraje prometejskie, w szczególności Ukraina, Wschodem dlań nie jest.

J.Ł., Wielkie dziedzictwo, „Wołyń” 1937 nr 52, s. 5. Artykuł poświęcony dziedzictwu szkoły ukraińskiej. Łobodowski stwierdza, że wraz z niechęcią wobec Ukrainy nastąpiło „wyeliminowanie z kręgu kultury polskiej całego kompleksu tamtych spraw, kwestyj, przeżyć i doznań”. Autor używa sformułowania „upiory  przeszłości” w stosunku do poetów romantycznych, twierdzi jednak, że odwołanie się do tej tradycji jest pożądane dla współczesnej kultury polskiej.

J.Ł., Wola wielkości, „Wołyń” 1937 nr 48, s. 3. Artykuł publicystyczny, w którym Łobodowski wypowiada się przeciwko używaniu represyjnych środków administracyjnych dla utrzymania władzy na kresach. Autor twierdzi, że zwolennicy tych metod nie wierzą w siłę polskiej kultury.

Jaworczak A., Prace etnograficzne Wołyńskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, „Wołyń” 1936 nr 18, s. 3. Artykuł prezentujący działalność i zbiory Wołyńskiego TPN, w którym mowa o zbiorach Wołyńskiego Muzeum, zawierających nie tylko eksponaty sztuki ludowej, ale także liczne zdjęcia.

Jaworczak Aleksander, Z zagadnień ludowej ceramiki na Wołyniu, „Wołyń” 1938 nr 33, s. 4. Artykuł informujący o stanie badań nad ludową ceramiką, prowadzonych przez Wołyńskie Przyjaciół Nauk, głównych ośrodkach garncarstwa i najważniejszych twórcach ludowych.

Józef Łobodowski, Oświadczenie, „Wołyń” 1938 nr 8, s. 4. Oświadczenie, w którym Łobodowski odpiera zarzuty, przedstawiane mu w Kurierze Wołyńskim, odżegnując się raz jeszcze od komunizmu.

Kosacz Jurij, Nad Sekwaną, przeł. Józef Łobodowski, „Wołyń” 1937 nr 52, s. 5 [wiersz].

Kosacz Jurij, Wiosna żytomierska, przeł. Józef Łobodowski, „Wołyń” 1938 nr 11, s. 5.

Kowalewski A.[leksander], Wołyński Teatr Ukraiński, „Wołyń” 1935 nr 11, s. 3. Autor przedstawia zarys dziejów teatru ukr., podkreślając jego rolę w odrodzeniu narodowym. Na Wołyniu w XIX i na pocz. XX w. teatr ukr. nie istniał. Utworzenie objazdowego Teatru Ukraińskiego przez Mykołę Pewneg ow 1928 r. było początkiem ożywienia ruchu teatralnego. Autor pokrótce omawia repertuar Tatru Ukraińskiego, w skład któregop wchodzą zarówno sztuki klasyczne, jak i współczesne. Podkreśla także konieczność wymiany kulturalnej, usprawiedliwiając się przed czytelnikami, dlaczego poświęcił uwagę teatrowi ukraińskiemu, nie polskiemu.

Liwyćka-Chołodna Natalia, Rue Racine, przeł. Józef Łobodowski, „Wołyń” 1938 nr 16 s. 6, [wiersz].

Łobodowski Józef, Fikcje i urojenia, „Wołyń” 1937 nr 36, s. 3. Artykuł polemiczny, podważający zasadność twierdzenia Jędrzeja Giertycha z „Myśli Narodowej”, że Ukraińcy polscy nie mają nic wspólnego z Ukraińcami naddnieprzańskimi.

M. Zyn, Kultura polska na Kresach Wschodnich, „Wołyń” 1933 nr 47 s. 3. Refleksje dotyczące wprowadzenia języka ukraińskiego do szkół średnich na Wołyniu. Autor podkreśla korzyści dla ludności ukraińskiej oraz polskiej.

M., Po zgonie Leona Wasilewskiego, „Wołyń” 1936 nr 51-52, s. 3. Artykuł poświęcony życiu i działalności Wasilewskiego, w szczególności jego ukraińskim zainteresowaniom.

M., Uroczystości żałobne ku czci atamana Petlury, „Wołyń” 1936 nr 22, s. 3. W artykule opisano przebieg najwięszkych uroczystości ku czci Petlury na Wołyniu, które odbyły się w Łucku i w Równem.

Małaniuk Jewhen, Przed portretem Mazepy, przeł. Józef Czechowicz [wiersz], „Wołyń” 1935 nr 44, s. 6.

Musimy zrozumieć swoje role, „Wołyń” 1937 nr 18, s. 1. Artykuł odredakcyjny o charakterze programowym, podkreślający rolę kultury polskiej na Wołyniu, która winna promieniować na Wschód i stać się siłą przyciągającą. Autor artykułu piętnuje traktowanie Wołynia i Kresów Wschodnich jako swoistych „dzikich pól”, gdzie, niczym na prerii obwiązuje prawo pięści i rewolwera. Deklaruje także, że „dla wszystkich, którzy Wołyń chcą uważać za „Dzikie Pola”, na których bezkarnie można buszować, bramy Wołynia muszą być zamknięte”.

Na drogach kultury polskiej, „Wołyń” 1937 nr 14, s. 1. Artykuł odredakcyjny poświęcony Teatrowi Wołyńskiemu z okazji jubileuszu – setnej premiery. Autor podkreśla kulturotwórczą rolę tego teatru i znaczenie, jakie ma dla inteligencji polskiej oraz ukraińskiej.

Na drogach kultury, „Wołyń” 1937 nr 51, s. 3. Artykuł o charakterze programowym, ukazujący wartości kulturowe tworzone na kresach i podkreślający, że to pograniczne skrzyżowanie kultur wpłynęło na kształt i płodność tej kultury. Współczesny stan kultury na kresach autor uznaje za defensywę: „W chwili, gdy żołnierz polski wytyczałbagnetem granice państwa i nad brzegam iSłuczy zakładał strażnice, kultura nasza była t ud defensywie”.

Na froncie kalendarzy, „Wołyń” 1936 nr 50, s. 3. Krytyczyny artykuł poświęcony  protestowi prasy i posłów ukraińskich przeciwko konfiskacie kalendarzy.

Nieć Julian, Orlikowe perygrynacje, „Wołyń” 1936 nr 34, s. 5. Artykuł poświęcony statniemu hetmanowi kozackiemu, m.in. o jego polskojęzycznych wierszach, diariuszu, wydanym przez Karaszewicza.

O strażnice kultury polskiej na Wschodzie, „Wołyń” 1938 nr 19, s. 1-2. Artykuł o charakterze programowym, w którym zaznaczono zmianę koncepcji polityki na kresach – zaostrzenie kursu: dążenie do eliminacji „elementów pschicznie obcych”, wsparcie ekspansji kultury polskiej i in.

O wysiłek kulturotwórczy [autor – najprawdopodobniej Łobodowski], „Wołyń” 1937 nr 49, s. 3. Artykuł historiozoficzny o charakterze programowym, podkreślający rolę kultury w tworzeniu i utrzymaniu państwowości i apelujący o wysiłek kulturotwórczy na kresach: „Ziemie, które wydały Mickiewicza, Słowackiego, Malczewskiefgo, dziś nie biorą udziału, albo też biorą udział bardzo nieznaczny w budowaniu polskiej kultury”.

O.R., Powiat starej kultury, „Wołyń” 1937 nr 9, s. 2; nr 10, s. 5; nr 11, s. 5; nr 12 s. 6. Artykuł poświęcony kulturze materialnej powiatu dubieńskiego – zabytkom architektury sakralnej, ruinom zamków i grodów książąt ruskich, a także problemom oświaty.

OD nr 17 – Józewski – wojewodą łódzkim.

Olżycz O. [łeh], Powrót, przeł. Józef Czechowicz, „Wołyń” 1936 nr 5, s. 6. [wiersz]

Olżycz O. [łeh], Wizja, przeł. Józef Czechowicz [wiersz], „Wołyń” 1935 nr 44, s. 6.

Olżycz Oleg [Ołeh], I dnie, i noce – Kiedyż przyjdzie czas?; Krwawiła ziemia przez dwanaście lat; Gdy  wielką sprawę niesie twardy czas, przeł. Józef Łobodowski, „Wołyń” 1938 nr 4, s. 6 [wiersze].

Ost., U schyłku  polskiego „czarnoseciństwa”. Na marginesie artykułu red. Włodzimierza Bączkowskiego, „Wołyń” 1935 nr 34, s. 4. Omówienie artykułu wstępnego Bączkowskiego na łamach Biuletynu Polsko-Ukraińskiego (1935 nr 31), w którym autor w imieniu mieszkańców Wołynia odżegnuje się od „czarnoseciństwa”, wskazując za Bączkowskim na szkodliwość takich poglądów dla polskiej racji stanu.

Pięć minut przed dwunastą, „Wołyń” 1938 nr 12, s. 4. Artykuł historiozoficzny, w którym autor przeprowadza typo logię kultur, zaliczając Rosję sowiecką do spadkobierców eurazyjskich, monoglskich imperiów. Autor zwalcza ideę euroazjatyzmu. Nawołouje do aktywizmu politycznego i kulturowego.

Program narodowy, „Wołyń” 1938 nr 8, s. 4. Artykuł programowy, w którym za program narodowy uznaje autor ideę prometejską.

Przypomnienie na czasie, „Wołyń” 1938 nr 39, s. 4. Omówienie publikacji Włodzimierza Bączkowskiego z „Biuletynu Polsko-Ukraińskiego” (1938 nr 35), poświęconej broszurze W. Szulgina „Anszlus i my”, 1938, w której przedstawiono perspektywę ponownego zjednoczenia całej dawnej Rusi.

R., „Jak rozwiązać zagadnienie polsko-ukraińskie”, „Wołyń” 1938 nr 2, s. 3-4. Artykuł omawiający dyskusję, toczącą się na łamach „Biuletynu Polsko-Ukraińskiego” i odpowiedź Dunina-Borkowskiego na ankietę „Biuletynu”.

R., Rewolucja na falach eteru, „Wołyń” 1936 nr 50, s. 5. Krótki artykuł poświęcony propagandzie komunistycznej uprawianej przez radio radzieckie w języku polskim, ukraińskim i białoruskim. Autor proponuje środek zaradczy – uruchomieniee radiostacji na Wołyniu.

r.j., Z Wołyńskiego Teatru Ukraińskiego. „Pro szczo tyrsa szełestiła”. Tragedia w 5 aktach S.Czerkasenka, reżyseria M.Pewnego, „Wołyń” 1939 nr 4, s. 5. Krytyczna recenzja sztuki Czerkasenki, podkreślająca jednak zasługi reżysera. Wzmianka zawiera również ifnormację o najbliższym przedstawieniu teatru – operze „Zaporożec za Dunajem”  Hułaka-Artemowskiego.

Rec., Dwugłos w sprawie ukraińskiej, „Wołyń” 1937 nr 35, s. 2. Artykuł przedstawiający publikacje Włodzimierza Bączkowskiego na łamach „Biuletynu Polsko-Ukraińskiego” oraz autorów odpowiadających na ankietę „Diła” dotyczącą stosunków polsko-ukraińskich w okresie normalizacji.

Rewski Zbigniew, Sztuka ludowa w kulturze współczesnej (sprawozdanie z odczytu), „Wołyń” 1937 nr 2, s. 3. Autor omawia łucki odczyt etnografa Ireny Karpińskiej z Warszawy, w którym badaczka przedstawiła poglądy na sztukę ludową oraz sposoby jej badania, w szczególności z punktu widzenia dziejów sztuki i odbicia stylów historycznych w sztuce ludowej, a następnie omówiła próby podtrzymania sztuki i rzemiosła ludowego. Z podobnymi odczytami etnograf wystąpiła również w Krzemieńcu i Różynie. W tej ostatniej miejscowości młodzież wszczęła ożywioną dyskusję.

Rumel Zygmunt, Do Pana Ksawerego Pruszyńskiego list otwarty, „Wołyń” 1938 nr 5, s. 5. Artykuł polemizujący z listem Pruszyńskiego, opublikowanym na łamach „Wiadomości literackich” (1938 nr 5), w którym Pruszyński stwierdza, że dzisiejszy Wołyń to smutny obraz wspaniałej przeszłości. Rumel odpiera tezę Pruszyńskiego, twierdząc, że podstawowym zadaniem kulturalnym na Wołyniu jest likwidacja niepiśmienności.

S., Znamienne zjawisko, „Wołyń” 1939 nr 5, s. 3. Informacja o zapowiedzi „Biuletynu Polsko-Ukraińkiego” przejścia na tryb miesięczny wydawania (jako „Problemy Europy Wschodniej”) oraz omówienie treści pierwszego numeru miesięcznika.

Sobieski Józef, Kolonie, a nie Kresy Wschodnie, „Wołyń” 1937 nr 7, s. 5-6. Artykuł byłego mieszkańca Wołynia, argumentujący za koniecznością uznania Kresów Wschodnich za kolonie i odpowiedniego czerpania zysków z kolonii.

Starost Mirosław, „Motria” Łepkiego, „Wołyń” 1938 nr 11, s. 6. Przychylna recenzja, obszernie omawiająca pierwszą częśćtrylogii Łepkiego, przetłumaczoną na język polski. Autor podkreśla powiązanie dramatycznego wątku miłosnego z wątkiem historycznym – walki Mazepy o uniezależnienie od despotycznej Moskwy.

Suszyński Jan, Horyń i jego legendy, „Wołyń” 1936 nr 18, s. 8. Krótki artykuł, o charakterze lirycznym, omawiający krajobraz nad rzeką Horyń oraz przytaczający legendę o jednorożcu.

Śleszyński Józef, „Był to niegdyś kraj bogaty, ludny i wesoły”, „Wołyń” 1938 nr 6, s. 4. Artykuł polemizujący z listem Ksawerego Pruszyńskiego opublikowanym w „Wiadomościach literackich” (1938 nr 5).

Śleszyński Józef, Biuletyn polsko-Ukraiński, „Wołyń” 1937 nr 49 s. 3. Autor upublicznia swój wywód ze spotkania z Włodzimierzem Bączkowskim, zorganizowanego przez „Znicz”, podkreślając zasługi „Biuletynu Polsko-Ukraińskiego” i jego redaktora dla normalizacji stosunków polsko-ukraińskich.

Śleszyński Józef, Dokoła zagadnień Wschodu (kilka uwag z powodu „Grunwaldu czy Pilawiec”), „Wołyń” 1937 nr 50, s. 3. Artykuł polemizujący z koncepcją W.Bączkowskiego, pprzyznający jednak rację w kwestii misji polskiej na Wschodzie. Śleszyński pisze o roli rodzin Antonowiczów, Rylskich, Lipińskich na kresach, której nie uznaje za zdradę polskości.

Śleszyński Józef, Na początku było Słowo, „Wołyń” 1937 nr 7, s. 2. Artykuł publicystyczny, w którym autor przeciwstawia ideologię III Rzeszy i ideologię komunistyczną idei opartej na wierze w Słowo – Logos. Następnie przechodzi do omówienia jego zdaniem kwestii zasadniczej w polskich dziejach – stosunku wobec prawosławia, przypominając, że religijne spory stały się zaczątkiem dla niezgody narodowej w dawnej Rzeczypospolitej i wskazuje na współczesne paralele na Wołyniu.

Śleszyński Józef, Pamięci Wacława  Lipińskiego - w siódmą rocznicę zgonu, „Wołyń” 1938 nr 24, s. 3. Artykuł kreślący sylwetkę ukraińskiego historyka i ideologa konserwatyzmu, przypominający polskie publikacje, poświęcone Lipińskiemu – Mariana Zdziechowskiego oraz wspomnienie Tadeusza Zagórskiego („Przegląd Wołyński” 1931 nr 27).

Świszczowski T., Dawna świątynia Bazylianów, „Wołyń” 1939 nr 22, s. 4. Artykuł poświęcony historii cerkwi pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża św. oraz klasztoru, należących do bazylianów. Kośicół spłonął w 1803 r. 

Talko-Hryncewicz Julian, Z myślą o przeszłości, „Wołyń” 1933 nr 9, s. 2-3. Artykuł wspomnieniowy, poświęcony  wybitnym postaciom wołyńskim. Artykuł ten redakcja zaopatrzyła notą o autorze – wybitnym antropologu, profesorze UJ, który ogłosił pamiętnik (1930-1932), obejmujący okres od r. 1850 do 1932.

Tow.[arzystwo] im. Piotra Mohyły, „Wołyń” 1933 nr 15, s. 5. Wzmianka o zebraniu Towarzystwa w Łucku w klubie „Ridna Chata”, na którym przedstawiciele duchowieństwa prawosławnego i społeczeństwa ukr. mówili „o potrzebach ludności prawosławnej na Wołyniu”.

Typologia kultur, „Wołyń” 1938 nr 6, s. 4. Artykuł programowy, uściślający rozróżnienie Wschodu i Zachodu. Autor dowodzi bezpłodności kulturowej Wschodu, wyszczególniając jego cechy: brak poszanowania dla jednostki, mechanicyzm i przeciwstawia indywidualistycznej kulturze Zachodu. Podkreśla też, że Wschód i Zachód nie są pojęciami geograficznymi, i że na Zachodzie można spotkać się ze zjawyiskami kultury, typowymi dla Wschodu.

Uroczystości Szewczenkowskie na Wołyniu, „Wołyń” 1938 nr 13, s. 4. Informacja o akademii w 77 rocznicę śmierci Szewczenki, zorganizowanej przez ukraińskie społeczeństwo w Łucku, w której obok części wokalno-artystycznej był też odczyt Pawła Zajcewa, szewczenkologa.

W sprawie zabytków Wołynia, „Wołyń” 1938 nr 42, s. 4. Sprawozdanie z odczytu w dn. 9.10.1938 o zabytkach wołyńskich profesora Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, Mieczysława Malinowskiego, zorganizowanego przez Wołyńskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Łucku. 

W.M., „Zagubiona Złota Hramota”, „Wołyń” 1938 nr 35, s. 2. Artykuł przypominający myśl prometejską Tadeusza Hołówki i odwołujący się obszernie do publikacji Hołówki na łamach „Drogi” z 1926 r., w której przywoływał on legendę o zagubionej Złotej Hramocie, twierdząc, iż Polacy zagubili swą Złotą Hramotę – „swą duszę, swą ideę”.

W.W., Potrzeby kulturalne wsi wołyńskiej, „Wołyń” 1936 nr 32 s. 5. Artykuł omawiający stan placówek kulturalnych na Wołyniu i wskazujący najpilniejsze potrzeby.

Wołoszynowski J.[oachim], Lekcja śpiewu z Kijowa, „Wołyń” 1937 nr 5, s. 3. Krótki artykuł publicystyczny, argumentujący potrzebę uruchomienia stacji radiowej w Łucku. Autor opisuje audycję radiową, nadawaną po ukraińsku z Kijowa, w której dyktor uczy słuchaczy pieśni o Stalinie i nowej konstytucji na znaną meloodię „Wyszli my wsie iż naroda”.

Wołoszynowski Joachim, Do przemyślenia, „Wołyń” 1934 nr 2 (54), s. 1-2. Artykuł poświęcony stosunkowi inteligencji i ziemiaństwa polskiego wobec języka ukraińskiego. Autor zwraca uwagę, że niechęć do poznania języka „rdzennej ludnośc” to przejaw mentalności kolonialnej.

Wołoszynowski Joachim, Mykoła Łysenko (w 25 rocznicę zgonu), „Wołyń” 1937 nr 44, s. 4. Artykuł o charakterze wspomnieniowym, przedstawiający biografię twórczą Łysenki oraz jego uczestnictwo w ukraińskim ruchu narodowym.

Wołoszynowski Joachim, Współżycie, „Wołyń” 1937 nr 11, s. 3. Autor opisuje przykłady nietolerancji wobec Ukraińców używujących publicznie języka ukraińskiego i podkreśla, że w interesie polskim jest współżycie obu narodów na zasadach partnerskich.

Z działalności Wołyńskiej Grupy „Znicz”, „Wołyń” 1937 nr 47, s. 1. Informacja o odczycie „Zagadnienia kresowe” Włodzimierza Bączkowskiego zorganizowanym przez „Znicz” w Łucku 17. i 18.11.1937.

Z teatru ukraińskiego, „Wołyń” 1937 nr 47, s. 2. Informacja o przedstawieniu teatru objazdowego Pewnego – sztuki historycznej Iwana Kotlarewskiego??z muzyką M. Staryckiego?? „Marusia Bohusławka”.

Z., Młode prądy ideologiczne, „Wołyń” 1937 nr 39, s. 2. Artykuł omawiający publicystykę Włodzimierza Bączkowskiego, Aleksandra Bocheńskiego na łamach „Myśli polskiej” oraz „Polityki”.

Zagórski Tadeusz, Tadeusz Hołówko na tle epoki, „Wołyń” 1933 nr 5, s. 2-3. Krótki artykuł omawiający książkę Wincentego Rzymowskiego „Tadeusz Hołówko na tle epoki”. Autor uznaje tę książkę za najlepszą książkę roku, ukazującą postać męża stanu.

Zagórski Tadeusz, Z teatru ukraińskiego. Wij, opera fantastyczna podług gogola w układzie i z muzyką Kropiwnickiego, „Wołyń” 1933 nr 44, s. 4.  Recenzja przedstawienia teatralnego w Teatrze Miejskim w Łucku w reż. Mykoły Pewnego. Recenzja jest dla autora okazją do refleksji na temat ukraińskości Gogola, którego nazywa Hoholem. Przypomina też o rzekomym polskim pochodzeniu pisarza, jego uległości wobec rosyjskich wzorców kultury. Podkreśla, że Kropywnycki „odzyskał” dla kultury ukraińskiej Gogola.

Zakończenie sezonu teatru ukraińskiego, „Wołyń” 1937 nr 29, s. 1. Krótka notatka o wędrownym teatrze M.Pewnego o liczbie przedstawień w sezonie teatralnym.

Zbieranie pieśni ludowych, „Wołyń” 1937 nr 14, s. 2. Notka dotycząca zainicjowanej przez Kuratorium Okręgu Szkolnego Łuckiego akcji zbierania i utrwalania na wałkach fonograficznych ludowych pieśni wołyńskich.

 
Powrót do strony pracowni